Persoonlijkheidsstoornissen - Algemeen

Als persoonlijkheidstrekken star en onaangepast zijn, en beperkingen of subjectief lijden veroorzaken, wordt er gesproken van een persoonlijkheidsstoornis (Van der Molen, Perreijn & van den Hout, 1997).

Wat is het

Persoonlijkheidsstoornissen maken dat mensen langdurig disfunctioneren. Ze zijn eerder aan het karakter van de persoon toe te schrijven zijn, dan aan een (tijdelijke) stoornis die geen deel van het karakter. De persoon vindt hoe hij voelt, denkt en doet normaal. Vóór het 18de jaar mag nog niet van een persoonlijkheidstoornis gesproken worden omdat de persoonlijkheid nog onvoldoende is uitgekristalliseerd.

De DSM-IV-TR (Koster van Groos, 2001) onderscheidt drie clusters van persoonlijkheidsstoornissen.

Cluster A is het bizarre, vreemde, excentrieke cluster. Deze stoornissen zijn cluster A:
• Paranoïde persoonlijkheidsstoornis
• Schizoïde persoonlijkheidsstoornis
• Schizotypische persoonlijkheidsstoornis

Cluster B is het dramatische, emotionele, impulsieve cluster. Deze stoornissen zijn cluster B:
• Antisociale persoonlijkheidsstoornis
• Borderline persoonlijkheidsstoornis
• Theatrale persoonlijkheidsstoornis
• Narcistische persoonlijkheidsstoornis

Cluster C is het angstige, vreesachtige cluster. Deze stoornissen zijn cluster C:
• Vermijdende persoonlijkheidsstoornis
• Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis
• Obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis

Symptomen

Als u een persoonlijkheidsstoornis hebt dan hebt u mogelijk last van een of meer van onderstaande symptomen:

  • gevoel overvallen te worden door verdriet, angst, woede, u waardeloos voelen
  • moeite om deze gevoelens de baas te blijven zonder jezelf te beschadigen
  • moeite om stabiele en hechte relaties te onderhouden
  • soms perioden met verlies van realiteitsbesef
  • soms dreiging anderen iets aan te doen

Ontstaan

Persoonlijkheidsproblemen ontstaan als mensen:

  1. Kwetsbaar zijn, vaak vanaf de geboorte: de persoon heeft verschillende eigenschappen van zijn ouders geërfd die samen een slechte combinatie zijn

    en:
  2. een gebeurtenis of meerdere gebeurtenissen meegemaakt hebben, vaak als personen jong zijn: mensen hebben als kind een veilige en stimulerende omgeving nodig. Dit geeft ze de kans om zich te ontwikkelen tot een sterke en stabiele volwassene.

We weten nu niet precies welke kenmerken die er bij de geboorte al zijn, een mens kwetsbaar maken. En ook niet precies welke gebeurtenissen er voor zorgen dat iemand die kwetsbaar is, hier voor lange tijd problemen door krijgt.
 

Behandeling

Voor een deel gaan persoonlijkheidsproblemen weg als je ouder wordt. Behandeling kan er voor zorgen dat u sneller en beter vooruit gaat. Vooral behandeling met psychotherapie. Medicijnen en andere psychosociale interventies kunnen ook onderdeel zijn van uw behandeling.

Psychotherapie
Therapeutische gesprekken voeren is wat u het meeste doet in psychotherapie. De psychotherapie zorgt dat symptomen minder last geven en dat u een beter zelfbeeld krijgt. Hierdoor gaat u sociaal en bijvoorbeeld in uw werk beter functioneren.
 
Als u psychotherapie doet, dan is het belangrijk om in de gaten te blijven houden of en hoeveel u vooruit gaat. En op basis daarvan bepaalt u samen met uw behandelaar hoe intensief de behandeling is. Als het niet duidelijk is of uw problemen door u of uw omgeving komen dan zal uw therapeut dit met u uitzoeken. In het algemeen blijven mensen de therapie beter volhouden als deze gericht is op hoe je jezelf kan helpen, vanuit dagelijkse situaties. Dit werkt beter dan therapie waarin je geconfronteerd wordt met eigenschappen en gedragingen die horen bij een stoornis.
 
Aanpak psychotherapie
De onderwerpen van de therapeutische gesprekken bespreekt u op een door u en uw therapeut gekozen aanpak. Bijvoorbeeld bespreekt u eerst hoe u zich voelt. En in een volgende sessie wat u in het verleden meegemaakt heeft dat er voor kan zorgen dat u zich zo voelt. Of u werkt eraan hoe u in contact bent met andere mensen. Dit zijn voorbeelden van de  psychodynamische aanpak.
 
Een therapievorm die vaak wordt gebruikt is de cognitieve gedragstherapie. De patiënt verandert in deze therapie gedachten die niet helpen in gedachten die wel helpen. De helpende gedachten zorgen er weer voor dat het gedrag past bij de (vaak sociale) situatie.
 
Ook schemagerichte therapie en dialectische gedragstherapie worden toegepast voor de behandeling van persoonlijkheidsstoornissen.
 
Systeemtherapie
Het betrekken van naasten (familie, goede vriend, buurt) wordt steeds vaker gedaan. Met systeemtherapie betrekt u de mensen in uw omgeving bij de behandeling, zij kunnen belangrijk zijn om er voor te zorgen dat u niet terugvalt en dat u weer beter functioneert in uw gewone leven (sociaal, daginvulling, huisvesting, …). Voorbeelden van deze zogenaamde systeemtherapie zijn dat gezinsleden leren wat de stoornis inhoud, partnerrelatietherapie, gezinstherapie en multisysteemtherapie.
 
Vaktherapie
Vaktherapie kan uw vooruitgang in de psychotherapie versterken. Vaktherapieën zijn: beeldende therapie, drama-, muziek-, danstherapie en psychomotorische therapie.
 
Medicatie
Medicatie kan bijvoorbeeld worden ingezet om symptomen te bestrijden die er voor zorgen dat u zich niet goed kunt richten op de psychotherapie (concentratie bijvoorbeeld).
 
Behandelsetting
Dagklinische en poliklinische psychotherapie helpen om de symptomen te laten verminderen en het sociaal functioneren te verbeteren van mensen met verschillende persoonlijkheidsstoornissen. Ook helpt het een stabiele identiteit te krijgen.
 
Groepspsychotherapie is geschikt voor mensen met persoonlijkheidsproblemen en lichte persoonlijkheidsstoornissen. Of later in de behandeling. De volgende problemen kunnen in een groep goed besproken worden: intimiteitproblemen, gevoeligheid voor autoriteit en afhankelijkheid en interpersoonlijke problemen in het algemeen.
 
Voor alle therapieën geldt dat hoe langer de therapie gevolgd wordt, hoe beter het herstel is.

Mist u iets in onze Kennisbank?  Of heeft u een opmerking over de tekst?  Vertel het ons: ehealth@antesgroep.nl        |        Disclaimer