Angstoornissen algemeen

Er zijn verschillende angststoornissen, die zich op verschillende manieren uiten. In alle gevallen is er sprake is van bovenmatige angst.

Wat is het?

Iedereen is wel eens bang of angstig. Angst is een normale en vaak ook beschermende reactie op dreigend gevaar. Het maakt dat iemand klaar is om te vluchten of het gevaar af te wenden. Is dit gevaar reëel, dan is angst ook te begrijpen en aanvaardbaar. Maar als er geen reëel gevaar is en iemand tóch heel angstig is of zelfs in paniek raakt, kan er sprake zijn van een angststoornis.

Mensen met een angststoornis gaan situaties of objecten waar ze bang voor zijn mijden. Door het vermijdingsgedrag wordt het dagelijkse leven en het functioneren verstoord. Men voelt zich vaak alleen en onbegrepen.

Symptomen

De symptomen kunnen per angststoornis nogal verschillen. Voor een uitgebreide beschrijving van de symptomen van een specifieke angststoornis, verwijzen we u naar die specifieke stoornis in het linkermenu.

Ontstaan

Angststoornissen kunnen door verschillende redenen ontstaan. Allereerst kan aanleg een rol spelen. Iemand van wie de ouders een angststoornis hebben, heeft zelf ook meer kans op een angststoornis. De hoeveelheid serotonine in de hersenen lijkt ook invloed te hebben op het ontstaan van angststoornissen. Deze is voor iedereen verschillend.

Verder kunnen heftige levensgebeurtenissen ook invloed hebben. Vaak stijgt dan het stresslevel en dat vergroot de kans op het ontstaan van een angststoornis.

Tot slot zijn er verschillende mechanismen die een angststoornis in stand houden. Soms raken bepaalde situaties gekoppeld aan angst. Dit is niet altijd terecht. Zo kan iemand die een paniekaanval heeft gekregen in de bus, uiteindelijk bang zijn in alle situaties waarin hij onderweg is. Mensen die zichzelf aanleren om situaties te vermijden, voelen dan opluchting omdat dat angst wegblijft. Maar uiteindelijk wordt de angst steeds groter, want er komen steeds meer situaties die vermeden moeten worden.

Behandeling

Angststoornissen worden over het algemeen behandeld met een combinatie van psychologische interventies en –wanneer nodig- medicijnen. Afhankelijk van de stoornis en de klachten wordt bepaald welke vorm van therapie het meest geschikt is en of, en zo ja welke, medicijnen er worden voorgeschreven. Hieronder worden de verschillende vormen van psychologische interventies en de verschillende medicijnen toegelicht.

Pyschologische interventies

Psychologische interventies helpen u om inzicht te krijgen in uw gedachten en gedrag en de invloed daarvan op uw gezondheid. De meest gebruikte interventie bij angststoornissen is cognitieve gedragstherapie. Waar nodig kan deze worden aangevuld met andere vormen, zoals paniekmanagement. De meest voorkomende psychologische interventies bij de behandeling van angststoornissen zijn:

Medicijnen

U kunt er, samen met uw behandelaar, voor kiezen (of gekozen hebben) om medicijnen te gebruiken bij de behandeling voor uw angststoornis. Er zijn grote verschillen tussen mensen in hoe goed bepaalde medicijnen werken. Het vinden van het juiste middel en de juiste hoeveelheid kan een tijd duren. Hoe meer u en uw behandelaar weten over hoe u reageert op medicijnen, hoe beter. Ook informatie over uw familie kan helpen om voor u zo snel mogelijk de juiste medicijnen in de juiste dosering te vinden.

U maakt met uw behandelaar afspraken over het gebruik. Welke medicijnen u moet slikken, hoevaak u dat moet doen en hoeveel u dan moet innemen. Bij het starten met medicatie duurt het vaak een aantal weken voordat er een verbetering zichtbaar is. Bovendien kunnen de klachten in het begin verergeren. Uw behandelaar licht u in over mogelijke bijwerkingen. Met uw behandelaar bespreekt u bovendien of uw medicijnen invloed hebben op bijvoorbeeld autorijden en of u ze mag gebruiken in het geval van zwangerschap en borstvoeding.

Er zijn verschillende medicijnen die effectief kunnen zijn bij de behandeling van een angststoornis: antidepressiva,buspiron, benzodiazepinen en bètablokkers.

Veelgestelde vragen

Wat zeg ik tegen mijn werkgever of mijn collega’s over mijn angstklachten?

Het is niet altijd makkelijk om in uw omgeving uit te leggen wat er aan de hand is. Als u hier onzeker over bent, kunt u dit natuurlijk altijd met uw behandelaar bespreken. Ook kunt u andere mensen met een angststoornis vragen hoe zij dit hebben aangepakt. Er zijn op internet steeds meer forums waar u ervaringen van anderen kunt lezen, of zelf een vraag kunt stellen. Doe dit wel verstandig. Vindt u het moeilijk om hierover met uw werkgever te praten? Bespreek dan de situatie eens met de vertrouwenspersoon op uw werk.

Hoe lang duren deze klachten?

Het is voor iedereen anders hoelang angstklachten aanhouden. Dit is afhankelijk van het soort angst, maar ook van hoelang de klachten al bestaan. Ook is het afhankelijk van het verloop van uw behandeling. Als het u vaker lukt om lastige oefeningen uit te voeren, dan zal de angst eerder verminderen, dan wanneer u geen behandeling volgt.

Waarom moet ik mijn behandeling afmaken als het goed gaat?

Het is belangrijk om uw behandeling af te maken, zélfs als het goed gaat. Als u de behandeling niet afmaakt, is de kans op terugval groter. Uw klachten kunnen dan zelfs heftiger terugkomen. Zeker wanneer u medicijnen gebruikt, dient u het stoppen daarmee eerst met uw behandelaar te bespreken. Plotseling stoppen met medicijnen kan de angstklachten verergeren.

Hoe voorkom ik dat ik anderen tot last ben?

Misschien heeft u het gevoel dat u een ander tot last bent. Bedenk u dan dat de meeste mensen graag een ander helpen. Als u de ander kunt vertellen wat hij voor u kan doen, zal de ander meestal graag helpen. Anderen kunnen u goed helpen bij uw behandeling. Het helpt om met mensen over uw vorderingen te praten. Ook kan het fijn zijn om bij moeilijke oefeningen iemand te vragen om mee te gaan, of mee te denken.

Wat moet ik doen als ik op vakantie ga?

Een vakantie begint met het nemen van een aantal voorzorgen. Voorkom stress en onrust door een rustige voorbereiding. Op onze polikliniek kunt u een formulier meekrijgen, waarop naast de gebruikte medicatie ook allerlei informatie (bijvoorbeeld ook de telefoonnummers van huisarts en behandelaar) staat. Het is handig dit mee te nemen op vakantie.

Neem voldoende medicatie mee, doorgaans een dubbele hoeveelheid, die u verdeelt over koffers en handbagage. Stel samen met uw behandelend arts een persoonlijk noodpakket samen (denk aan slaapmedicatie). Het is niet verstandig een reis te boeken als u onstabiel bent. De veranderingen die met een reis gepaard gaan, kunnen leiden tot het toenemen van uw klachten.
Belangrijk is dat u ook op reis zorgt voor voldoende rust, voorzichtig bent met alcohol en zeker geen drugs gebruikt. Gebruikt u medicijnen en heeft u last van braken of diarree? Neem dan contact op met uw behandelaar.

Wat moet ik doen als ik een intercontinentale vlucht ga maken?

Een eventuele vliegreis naar een land in een andere tijdzone vereist bijzondere aandacht. De klap die het tijdsverschil veroorzaakt, is op te vangen door in de dagen voor de reis het dagelijkse ritme al geleidelijk aan te passen aan de nieuwe tijd. Dat geldt ook voor het tijdstip waarop u de medicijnen inneemt. Begin ruim van tevoren langzaam één uur per dag uw dag- en nachtritme op te schuiven naar het dag- en nachtritme zoals dat in het vakantieland geldt. Als u een grote intercontinentale reis gaat maken met een tijdsverschil van zes uur, begint u dus zes dagen van tevoren.

Als u niet zo heel lang in het buitenland bent, kunt u ervoor kiezen uw medicijnen volgens de Nederlandse tijd te blijven innemen, zeker als dat tijdstip omgerekend in de tijd van het vakantieland gunstig valt. Wanneer u teruggaat naar Nederland, doet u de hele procedure weer in omgekeerde richting.

Wat moet ik doen als ik zwanger ben/wil worden?

Overleg als u van plan bent zwanger te worden, of zwanger bent met uw behandelaar. Uw behandelaar zal u een passend advies geven. Zoals algemeen gebruikelijk zal ook foliumzuur worden aangeraden en dat wordt in de regel al voor de bevruchting gestart. En ook ten aanzien van de noodzakelijke extra controles, het beleid rond de zwangerschap en borstvoeding worden nauwkeurige afspraken gemaakt.

Mag ik alcohol drinken (met mijn medicatie)?

Het gebruik van alcohol heeft altijd invloed op uw gemoedstoestand en dus ook op uw angst. Alcohol wordt soms ingezet om angst te beteugelen. Het lijkt vaak alsof alcohol u rustiger maakt, maar het tegendeel is waar: alcohol versterkt de emoties. Dus ook angst.

Daarnaast kan alcohol een verstorende werking hebben op eventueel medicijngebruik. In sommige gevallen zal het de werking van uw medicijnen versterken, maar in sommige gevallen zorgt het ook voor een verminderde werking. Bespreek uw alcoholgebruik dus altijd met uw behandelaar. Deze kan u een passend advies geven over het gebruik van alcohol.

Mag ik drugs gebruiken (met mijn medicatie)?

Het gebruik van drugs heeft altijd invloed op uw gemoedstoestand en dus ook op uw angst. Drugs wordt soms ingezet om angst te beteugelen. Het is echter moeilijk om in te schatten op welke manier drugs zal gaan werken. In sommige gevallen versterkt het de angst zelfs! Op lange termijn kan het ook een versterkende werking hebben. U wordt dan steeds angstiger en heeft steeds meer drug nodig om die angst (tijdelijk) te onderdrukken.

Daarnaast kan drugs een verstorende werking hebben op eventueel medicijngebruik. In sommige gevallen zal het de werking van uw medicijnen versterken, maar in sommige gevallen zorgt het ook voor een verminderde werking. Bespreek uw drugsgebruik dus altijd met uw behandelaar.

Hoe lang moet ik met de medicijnen doorgaan?

Hierop is moeilijk een algemeen antwoord op te geven. Samen met uw behandelaar kan u het beste rustig alle voors en tegens bespreken en zo tot een afgewogen besluit komen.

Wat kan ik zelf doen?

Veel van onze cliënten geven aan dat zij waarde hechten aan het contact met mensen die net als zij te maken hebben (gehad) met een angststoornis. Zij vinden steun of herkenning bij elkaar, of wisselen ervaringen met medicatie of therapie uit. Ook blijkt er bij cliënten veel kennis aanwezig over hoe u met de gevolgen van een angststoornis in het dagelijks leven kunt omgaan.

 

Kunnen lotgenoten helpen?

Contact met lotgenoten kan van grote waarde zijn voor uw behandeling. Soms verloopt dit contact via het internet. Bedenk echter wel dat als u een bericht plaatst of reageert, anderen dit bericht kunnen lezen. Lees uw bericht vóór het plaatsen daarom nog eens goed door.

Verder is het belangrijk te benadrukken dat contact met lotgenoten niet geschikt is voor het oproepen van dringende hulp. Gebruik hiervoor reguliere hulpdiensten.

Wat is de rol van mijn familie en/of partner?

Familie, vrienden en partners hebben vaak een belangrijke rol bij de diagnose en behandeling. Soms merken zij al eerder dat er iets aan de hand is dan uzelf. Soms spelen ze een rol bij de beslissing om hulp te zoeken. Omdat zij u goed kennen, kan het nuttig zijn om hen te betrekken bij de behandeling. Dit kan natuurlijk alleen als u daarmee instemt. Wanneer u geen toestemming geeft, worden zij dan ook niet geïnformeerd en/of betrokken.

Mist u iets in onze Kennisbank?  Of heeft u een opmerking over de tekst?  Vertel het ons: ehealth@antesgroep.nl        |        Disclaimer